
Laura Bandura-Morgan
Fundacja OAPEN i Fundacja DOAB
Standardy i wyzwania otwartego dostępu do monografii
Laura Bandura-Morgan – doktor w dziedzinie biologii molekularnej z 10-letnim doświadczeniem w obszarze Otwartej Nauki. Dołączyła do OAPEN i DOAB w 2022 r. jako Funder Relations Manager, jest także członkinią zespołu oceniającego wydawców ubiegających się o włączenie do DOAB i OAPEN. Wcześniej pracowała w Narodowym Centrum Nauki, gdzie zajmowała się opracowywaniem polityk dotyczących rzetelności badań naukowych, zarządzania danymi oraz otwartego dostępu. Współtworzyła również inicjatywy Science Europe i cOAlition S oraz uczestniczyła w finansowanym ze środków UE projekcie PALOMERA.
Wykład poświęcony będzie dobrym praktykom wydawniczym w zakresie otwartego dostępu do monografii naukowych, w kontekście rosnących wymogów instytucji finansujących badania, w tym Komisji Europejskiej (Horizon Europe, ERC) oraz krajowych i międzynarodowych agencji grantowych. Omówione zostaną kluczowe elementy polityki wydawniczej, które pozwalają publikacjom spełniać wymogi grantowe i standardy otwartej nauki: przejrzysta procedura recenzyjna, jednoznaczne licencje (np. Creative Commons), jakość i kompletność metadanych, stosowanie trwałych identyfikatorów (DOI, ORCID) oraz długoterminowa archiwizacja treści. Na przykładzie międzynarodowych infrastruktur wspierających otwarty dostęp do książek (DOAB, OAPEN) pokazane zostanie, jak te standardy są wdrażane w praktyce oraz jakie wyzwania organizacyjne i prawne napotykają wydawcy w Polsce. Wykład ma charakter praktyczny i wskazuje rozwiązania pozwalające zwiększyć zgodność z politykami open access, zachowując wysoką jakość redakcyjną i wiarygodność publikacji naukowych.

Margo Bargheer
Uniwersytet Göttingen
Reclaiming Scholarly Communication – Open Access provided by institutional publishing services and Diamond Open Access
Jest wykwalifikowaną graficzką i posiada tytuł magistra antropologii społecznej oraz medioznawstwa. Jest kierowniczką zespołu ds. publikacji elektronicznych w Bibliotece Uniwersytetu Göttingen, w tym Göttingen University Press, repozytoriów uniwersyteckich, platformy czasopism w modelu diamentowego otwartego dostępu oraz innych usług związanych z komunikacją naukową. Margo przewodniczy zarządowi AEUP (Association of European University Presses) i jest członkinią niemieckiej grupy roboczej ds. wydawnictw uniwersyteckich.
Na całym świecie obserwujemy trend polegający na outsourcingu ważnych aspektów komunikacji naukowej na rzecz podmiotów zorientowanych na zysk, zarówno w obszarze publikacji w otwartym dostępie, ewaluacji badań naukowych, jak i upowszechniania wyników badań. Pozytywnym aspektem jest to, że niektóre z tych podmiotów komercyjnych oferują wysoce profesjonalne usługi, które są dobrze promowane, znormalizowane i skuteczne w zapewnianiu widoczności, wykrywalności i rozpoznawalności wyników badań. Część ich skuteczności dla sektora publicznego wynika również z faktu, że można je nabyć w ramach relacji rynkowych. Jednak efektywność ma swoją cenę – rosnące ceny nadwerężające budżety bibliotek, zwiększające się zależności, utrata suwerenności danych i procesów oraz coraz większe zagrożenie dla integralności badań naukowych i podstawowych wartości nauki. Podczas wystąpienia przedstawiona zostanie analiza SWOT (mocne i słabe strony, szanse i zagrożenia) dotycząca tego, w jaki sposób i w jakim stopniu publikowanie instytucjonalne oraz diamentowy otwarty dostęp mogą odpowiadać na opisane problemy. Ukazana zostanie również perspektywa działań, jakie należy podjąć, aby osiągnąć poziom interoperacyjności i widoczności, tak profesjonalny jak w sektorze komercyjnym, ale przede wszystkim służący wartościom i celom samej nauki.

Aneta Drabek
Uniwersytet Śląski
Wolno, czy nie wolno? Polityki wydawców dotyczące wykorzystania sztucznej inteligencji (na wybranych przykładach)
Doktor nauk humanistycznych (specjalizacja: bibliologia), starszy kustosz dyplomowany w Bibliotece Uniwersytetu Śląskiego. Zawodowo zajmuje się zarządzaniem dostępem do baz danych, przygotowywaniem analiz bibliometrycznych dla pracowników, szkoleniem dotyczącym korzystania z baz i źródeł naukowych, wyszukiwaniem informacji i wszelkimi aspektami związanymi z rejestrowaniem i raportowaniem dorobku naukowego pracowników UŚ. Od 20 lat współtworzy bazę Arianta. Naukowe i branżowe polskie czasopisma elektroniczne. Prowadzi badania skupione wokół bibliometrii i naukometrii. Analizuje także standardy i praktyki edytorskie polskich czasopism naukowych, kryteria ich oceny i zasady indeksowania w międzynarodowych bazach danych. Od 2022 r. jest redaktorem bazy CEJSH.
Niebawem opublikujemy abstrakt

Jonathan Dumont
Uniwersytet w Liège, Belgia
Circular Materials and Chemistry (CMC): A proof-of-concept journal leading to a Diamond Open Access foundation
Uzyskał stopień doktora w zakresie historii, historii sztuki i archeologii na Uniwersytecie w Liège w Belgii (2010). Obecnie pracuje jako kierownik projektów na tej samej uczelni. Jego badania historyczne koncentrują się na renesansie oraz historii idei i dyskursu politycznego. Z czasem rozwinął również zainteresowania związane z Otwartą Nauką i Otwartym Dostępem.
Obecnie uczestniczy w tworzeniu nowego czasopisma typu Diamond Open Access – CMC (Circular Materials and Chemistry: A Cross-Disciplinary Journal) – a także w budowie federalnej struktury w Belgii, której celem jest promowanie modelu Diamond Open Access.
Projekt ten został zainicjowany w ramach międzyuczelnianego projektu COARA Federacji Walonia–Bruksela (Belgia), w szczególności w ramach pakietu roboczego 2 (Open Data i Open Access), koordynowanego na Uniwersytecie w Liège przez RISE oraz Bibliotekę ULiège. CMC koncentruje się na chemii cyrkularnej (Circular Chemistry): dziedzinie chemii zajmującej się projektowaniem nowych materiałów oraz ich recyklingiem zgodnie z zasadami ekologicznymi, środowiskowymi i społecznymi. Obszar ten znajduje się na styku nauki o materiałach, ekonomii i życia społecznego. CMC jest zatem czasopismem interdyscyplinarnym. W ciągu dwóch lat CMC ukształtowało swoje cele i zakres tematyczny, struktury zarządcze, regulacje wewnętrzne oraz organizację pracy (w tym proces recenzji), a także wytyczne dla autorów i procedury deponowania publikacji. Zespół redakcyjny pracuje obecnie nad pierwszym numerem czasopisma. CMC, jako projekt, ma także wspierać przejście z modelu Gold Open Access do Diamond Open Access (OA). Inicjatywa ta ma wykazać, że możliwe jest funkcjonowanie międzynarodowego, wysokiej jakości czasopisma w modelu Diamond OA w obszarze nauk ścisłych, technicznych i medycznych (STM), przekonując w ten sposób decydentów oraz badaczy, że Diamond OA stanowi stabilny i opłacalny model ekonomiczny publikowania naukowego. CMC dało również początek szerszej inicjatywie mającej na celu uregulowanie kwestii własności prawnej czasopisma oraz zapewnienie jego stabilności finansowej. Inicjatywa ta przyjęła formę Belgijskiej Królewskiej Fundacji na rzecz Diamond Open Access, wspieranej przez wszystkie belgijskie instytucje zaangażowane w Diamond Open Access, a także przez partnerów międzynarodowych. Fundacja będzie wspierać inne czasopisma działające w modelu Diamond OA.

Martina Dvořáková
Uniwersytet Masaryka, Czechy
Shaping Diamond Open Access in Europe: Key outcomes from PALOMERA, DIAMAS and CRAFT-OA project
Jest redaktorką w Wydawnictwie Uniwersytetu Masaryka w Brnie, gdzie zajmuje się produkcją książek naukowych i popularnonaukowych. Oprócz obowiązków redakcyjnych koordynuje działalność Czeskiego Narodowego Centrum Diamentowego Otwartego Dostępu, którego siedzibą jest Uniwersytet Masaryka. Była zaangażowana w finansowany przez UE projekt CRAFT-OA, przyczyniając się do rozwoju i rozpowszechniania narzędzi wspierających publikowanie czasopism w ramach modelu Diamond OA. Pełni również funkcję sekretarza zarządu Association of European University Presses (AEUP), gdzie wspiera współpracę i wymianę wiedzy między europejskimi wydawnictwami uniwersyteckimi. Dzięki doświadczeniu w dziedzinie komunikacji i wydawnictw z pasją angażuje się w budowanie mostów między środowiskiem akademickim, wydawnictwami i społeczeństwem oraz w promowanie otwartej, integracyjnej i wysokiej jakości komunikacji naukowej w całej Europie.
Krajobraz Diamentowego Otwartego Dostępu w Europie jest kształtowany przez trzy duże projekty programu Horyzont Europa: PALOMERA, DIAMAS i CRAFT OA. Razem tworzą skoordynowaną podstawę do wzmacniania publikowania prowadzonego przez środowiska naukowe oraz poprawy zrównoważenia, jakości i widoczności czasopism i wydawców w modelu Diamentowego Otwartego Dostępu. Niniejsze wystąpienie podsumuje ich kluczowe rezultaty, w tym: zalecenia polityki PALOMERA dotyczące wspierania modeli bez APC, narzędzia i wytyczne DIAMAS mające na celu usprawnienie praktyk wydawniczych w instytucjach, rozwój wspólnych komponentów open-source przez CRAFT OA oraz utworzenie Diamond Discovery Hub – kompleksowego rejestru czasopism Open Access wydawanych instytucjonalnie i prowadzonych przez naukowców, bez pobierania opłat autorskich w Europie. Jednym z kluczowych osiągnięć tych projektów jest utworzenie European Diamond Capacity Hub (EDCH), uzupełnionego przez powstające krajowe centra kompetencji, które będą zapewniać długoterminowe wsparcie, szkolenia oraz infrastrukturę techniczną dla podmiotów działających w modelu Diamentowego Otwartego Dostępu w całej Europie. W wystąpieniu zostaną również przedstawione aktualne wydarzenia oraz najbliższe trendy w zakresie Diamentowego Otwartego Dostępu w Europie i na świecie, uwzględniając rosnące wsparcie polityczne, budowę infrastruktury kierowanej przez społeczność naukową oraz coraz większą rolę modelu diamentowego w promowaniu sprawiedliwej komunikacji naukowej.

Rossella Filadoro
Uniwersytet w Mediolanie, Włochy
Managing a quality scientific publishing initiative in a complex landscape: the case of the Riviste Unimi platform
Od 2005 roku pracuje na Uniwersytecie w Mediolanie, początkowo w bibliotekach, a od 2019 roku w dziale czasopism Milano University Press, wydawnictwie uniwersyteckim działającym na zasadach diamentowego otwartego dostępu.
Riviste Unimi to platforma czasopism Uniwersytetu w Mediolanie. W momencie powstania w 2008 roku znajdowały się na niej zaledwie dwa tytuły z dziedziny nauk humanistycznych i społecznych, a obecnie obejmuje ponad 70 czasopism z wielu dziedzin i jest częścią wydawnictwa uniwersyteckiego Milano University Press.
Platforma działa w modelu Diamond Open Access, bez żadnych kosztów dla autorów ani czytelników.
Platforma jest w całości finansowana przez uniwersytet. Chociaż czasopisma zachowują pełną autonomię w zakresie decyzji redakcyjnych, muszą spełniać standardy jakości określone przez centralne biuro wsparcia, które na bieżąco monitoruje aktualizacje tych kryteriów. Spełnienie tych wymagań umożliwia indeksowanie czasopism w głównych międzynarodowych bazach danych i repozytoriach, co znacznie zwiększa ich widoczność, rozpowszechnianie i liczbę pobrań.
Na przestrzeni lat komercyjni wydawcy sporadycznie zwracali się do platformy lub poszczególnych czasopism z propozycjami współpracy lub przejęcia. Doświadczenia te podkreślają znaczenie promowania świadomości zasad otwartej nauki w celu ochrony niekomercyjnego, leżącego w interesie publicznym podejścia do rozpowszechniania wiedzy naukowej.

Paola Galimberti
Uniwersytet w Mediolanie, Włochy
Open science in Italy: focus on OA to research publications
Pracuje na Uniwersytecie w Mediolanie i odpowiada za wszystkie narzędzia wspierające otwartą naukę: instytucjonalne archiwum badań naukowych, archiwum danych badawczych, Wydawnictwo Uniwersytetu w Mediolanie (diamentowy model otwartego dostępu), działania szkoleniowe. Jest współzałożycielką i członkinią AISA (Włoskiego Stowarzyszenia na rzecz Otwartej Nauki), redaktorką włoskiego i niemieckiego wydania Directory of Open Access Journals. Reprezentuje uniwersytet w grupach roboczych ds. otwartej nauki europejskich sojuszy (4euplus, LERU). Jest członkiem centrum kompetencji ICDI, SAC Operas oraz rady redakcyjnej ROARS, dla której redaguje sekcję poświęconą otwartej nauce. Jest redaktorką Open-Science.it.
Droga Włoch w kierunku Otwartej Nauki była kształtowana bardziej przez formalną przynależność do międzynarodowych deklaracji niż przez ich rzeczywiste wdrażanie. Pomimo wcześniejszych zobowiązań, takich jak Deklaracja z Mesyny (wspierająca Deklarację Berlińską), postęp na poziomie krajowym był ograniczony, a otwarty dostęp rozwijał się w dużej mierze dzięki wymogom Unii Europejskiej oraz kosztownym umowom transformacyjnym, które nie doprowadziły do zmiany kulturowej.
Obok tych wyzwań wyłonił się niewielki, lecz istotny ekosystem platform diamentowego otwartego dostępu oraz wydawnictw uniwersyteckich, rozwijany dzięki zaangażowaniu instytucji, a nie wsparciu ministerialnemu. Niemniej brak krajowych danych i koordynacji nadal utrudnia opracowywanie spójnej polityki.
Mimo to oddolne inicjatywy promujące otwartą naukę zaczynają się kształtować – nierównomiernie, lecz systematycznie – rozpowszechniając się poprzez wzajemne uczenie się i współpracę instytucjonalną.

Piotr Górecki
Kancelaria Legente Tax & Law
AI w nauce a prawo: między wsparciem badacza a wyzwaniami regulacyjnymi
Radca prawny i wspólnik zarządzający kancelarii Legente Tax & Law. Doktor nauk prawnych ze specjalizacją prawo własności intelektualnej (Uniwersytet Wrocławski). Absolwent studiów podyplomowych: Managing Business, International Finance, Szkoły IT dla prawników i międzynarodowego programu z prawa prywatnego Programme in European Private Law for Postgraduates. Autor publikacji z zakresu prawa autorskiego, cywilnego, znaków towarowych, prawa UE i funduszy inwestycyjnych w języku polskim i angielskim. Przedsiębiorca, współzałożyciel i CEO Cubic Orb – jednego z największych w Polsce producentów oprogramowania dla geodezji i branż pokrewnych
Wystąpienie rozpocznie się od omówienia problemu autorstwa oraz praw do wyników badań naukowych (prac rozwojowych) stworzonych z wykorzystaniem AI. Przedstawione zostanie, w jakich sytuacjach wykorzystanie AI w pracy naukowej pozwala zakwalifikować ją jako utwór lub wynalazek, i na jakiej zasadzie prompt może być przedmiotem ochrony prawnej. Wskazane zostanie, czy używanie AI może dyskwalifikować pracę jako działalność naukową lub rozprawę doktorską. Poruszone zostaną też kwestie związane ze sposobem oznaczenia autorstwa prac wykorzystujących AI. W drugiej części omówione zostanie, na jakich zasadach prawo autorskie zezwala na wykorzystywanie cudzych utworów w procesie eksploracji tekstów i danych (text and data minining). Opisane zostanie między innymi, czym różnią się zasady eksploracji utworów dla celów badań naukowych od eksploracji dla innych celów oraz jakie ryzyka wiążą się ze zmianą sposobu eksploracji. Wskazane zostanie, na jakich zasadach instytucje szkolnictwa wyższego i nauki mogą przechowywać cudze utwory, które eksplorują. Zarysowane zostaną również ograniczenia i obowiązki prawne związane z badaniami naukowymi i pracami rozwojowymi, wynikające z rozporządzenia AI Act. Omówione zostaną zasady, na jakich systemy i modele AI wykorzystywane w działalności naukowej nie podlegają przepisom AI Act. Przedstawione zostaną także obowiązki i odpowiedzialność związane z komercjalizacją wyników działalności naukowej obejmujących systemy i modele AI.

Aurelia Grejner
Stowarzyszenie Wydawców Szkół Wyższych
Wystąpienie prezes Stowarzyszenie Wydawców Szkół Wyższych
Absolwentka polonistyki (o dwóch specjalnościach: nauczycielskiej i wiedzy o teatrze). Jest redaktorem naczelnym w Wydawnictwie Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie. Działa w Stowarzyszeniu Wydawców Szkół Wyższych – od 2013 r. wiceprezes, od 2019 r. prezes zarządu SWSW. Od 2020 r. jest członkiem Komisji ds. Wydawnictw Naukowych przy KRASP. Zasiada w jury Konkursu na najlepszą książkę akademicką i naukową ACADEMIA. Pełniąc wymienione funkcje, aktywnie uczestniczy w życiu akademickiego rynku wydawniczego w Polsce. Jest współorganizatorem corocznej Ogólnopolskiej Konferencji Komisji ds. Wydawnictw Naukowych przy KRASP oraz Konferencji Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych. Jest także organizatorem i współorganizatorem dwóch konkursów: GAUDEAMUS (wręczanej podczas targów książki w Krakowie) oraz Konkursu o Nagrodę Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych im. Księdza Edwarda Pudełki (wręczanej podczas targów książki w Poznaniu). Interesuje się nowymi technologiami w kontekście działalności wydawniczej oraz zagadnieniami związanymi z efektywnym rozpowszechnianiem treści naukowych, w tym open access.
Niebawem opublikujemy abstrakt

Iwona Hofman
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
Wykład otwierający
Profesor doktor habilitowany nauk humanistycznych, reprezentuje dyscyplinę nauki o komunikacji społecznej i mediach. W latach 2016–2019 dziekan Wydziału Politologii UMCS, od 1 października 2019 roku dyrektorka Instytutu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach UMCS. Prowadzi badania w zakresie studiów nad dziennikarstwem i publicystyki i myśli politycznej polskiej emigracji po 1945 roku, koncentrując się na dorobku Jerzego Giedroycia i „Kultury”. Pełni wiele funkcji honorowych i społecznych, m. in. prezeski Polskiego Towarzystwa Komunikacji Społecznej, przewodniczącej Rady Towarzystw Nauk przy Prezydium PAN, przewodniczącej Komitetu Nauk o Komunikacji Społecznej i Mediach PAN, członkini Rady Doskonałości Naukowej. W roku 2010 uzyskała tytuł Kobiety Roku w kategorii Nauka przyznawany przez Kongres Kobiet, odznaczona m.in. Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Prezydenta m. Lublin. Laureatka Bene Meritus Terrae Lublinensi i Nagrody Angelus w kategorii kultura medialna.
Niebawem opublikujemy abstrakt

Anna Kamińska
Uniwersytet Śląski
Wolno, czy nie wolno? Polityki wydawców dotyczące wykorzystania sztucznej inteligencji (na wybranych przykładach)
Doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz pracownik Biblioteki Politechniki Śląskiej w Gliwicach. Jej zainteresowania naukowe obejmują informatologię, naukometrię, bibliologię, komunikację naukową oraz zagadnienia związane z przetwarzaniem języka naturalnego. W badaniach koncentruje się na analizie cytowań, bazach bibliograficznych i zrównoważonym rozwoju w bibliotekoznawstwie. Jej zainteresowania badawcze obejmują również potencjał dużych modeli językowych i ich wykorzystanie w sferze badań naukowych oraz komunikacji akademickiej.
Niebawem opublikujemy abstrakt

Beata Klyta
Uniwersytet Śląski
Od idei do praktyki. Wdrożenie dostępności dla osób z niepełnosprawnościami w codzienną rutynę w wydawnictwie naukowym
Dyrektor Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego. Od ponad piętnastu lat związana z wydawnictwem naukowym. Od 2025 roku Wiceprzewodnicząca Rady Konsorcjum OPERAS-PL. W pracy zawodowej pasjonuje się użytecznym projektowaniem różnorodnych publikacji oraz poszukiwaniem sposobów łączenia tradycji edytorskich z nowoczesnymi technologiami cyfrowymi. Zarządzając wydawnictwem naukowym, wykorzystuje wszechstronne wykształcenie: ekonomiczne, filologiczne, informatyczne i menedżerskie. W wolnym czasie pływa, spaceruje, jeździ na rowerze, gotuje lub czyta.
Niebawem opublikujemy abstrakt

Adrian Niewęgłowski
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Stowarzyszenie KOPIPOL
Pojęcie wydawcy prasy a zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi
Od początku swojej pracy naukowej jest związany z Wydziałem Prawa i Administracji UMCS w Lublinie. Zajmuje się problematyką prawa handlowego oraz prawa własności intelektualnej (przede wszystkim prawa autorskiego i prawa patentowego). Dwukrotny laureat nagrody Ministra Edukacji i Nauki w konkursie Prezesa Urzędu Patentowego na najlepsze prace z dziedziny własności intelektualnej. Za pracę naukową wyróżniony m.in. nagrodą JM Rektora UMCS oraz Medalem Komisji Edukacji Narodowej.
Wystąpienie dotyczy pojęcia prasy w prawie własności intelektualnej w kontekście zbiorowego zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi. Autor zastanawia się nad relacją prasy z różnymi typami utworów, w szczególności naukowych. Ustalenie tej relacji ma znaczenie z uwagi na różne instytucje prawne, nie tylko dodane ostatnio do polskiego ustawodawstwa prawo pokrewne wydawców prasy. Chodzi o problem tzw. krzyżujących się repertuarów organizacji zbiorowego zarządzania. Niekiedy inna organizacja zarządza prawami dziennikarzy do utworów prasowych, a inna prawami naukowców do dzieł naukowych i technicznych. Tymczasem relacja pomiędzy pojęciami utworu prasowego i naukowego, jak również między pojęciami wydawcy prasy a wydawcy utworu naukowego, wcale nie jest oczywista. Analiza prowadzona jest przede wszystkim z perspektywy prawa polskiego, choć brane jest też pod uwagę prawo Unii Europejskiej. Celem wystąpienia jest próba zwrócenia uwagi na różne zagadnienia prawne istotne z punktu widzenia ochrony własności intelektualnej.

Agnieszka Piotrowska-Piątek
Politechnika Świętokrzyska, Stowarzyszenie KOPIPOL
Kopipol: 30 lat pracy na rzecz polskiej nauki
Doktor habilitowana nauk ekonomicznych w zakresie nauk o zarządzaniu; obecnie profesor oraz kierownik Katedry Ekonomii i Finansów na Wydziale Zarządzania i Modelowania Komputerowego Politechniki Świętokrzyskiej. Jest przewodniczącą Oddziału w Kielcach Towarzystwa Naukowego Organizacji i Kierownictwa oraz Oddziału w Kielcach Polskiego Towarzystwa Statystycznego. Od lat z powodzeniem łączy pasję prowadzenia badań naukowych i kształcenia studentów z praktyką zarządzania. Jej zainteresowania naukowe koncentrują się wokół problematyki zarządzania w sektorze publicznym, zarządzania szkolnictwem wyższym, innowacyjności przedsiębiorstw oraz demografii. Ze Stowarzyszeniem Kopipol związana od 2016 roku.
W wystąpieniu zostanie zaprezentowana historia oraz zakres i efekty działalności Stowarzyszenia KOPIPOL – organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi twórców dzieł naukowych i technicznych. Omówiony zostanie w szczególności system repartycji indywidualnej, która stanowi rekompensatę dla twórców za kopiowanie ich twórczości w ramach dozwolonego użytku osobistego. Wskazane zostaną także nowe inicjatywy Stowarzyszenia wspierające projekty badawcze i publikacyjne polskich twórców.

Paweł Poznański
Szkoła Doktorska Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego; Instytut Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN
Pracowniczy utwór naukowy – konstrukcja prawna a praktyka instytucji naukowych
Prawnik wpisany na listę adwokatów niewykonujących zawodu Izby Adwokackiej w Warszawie. Specjalizuje się w prawie własności intelektualnej. Pracuje jako prawnik w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN. Po ukończeniu studiów prawniczych na Uniwersytecie w Białymstoku oraz LLM z zakresu prawa własności intelektualnej (IP) na Uniwersytecie w Alicante, odbył staż w ramach programu Pan-European Seal w EUIPO. Jest studentem Szkoły Doktorskiej Nauk Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego w dyscyplinie nauki prawne. Temat jego pracy badawczej to „Model konsumenta w prawie znaków towarowych”. Jest członkiem AIPPI Polska oraz sekretarzem Sekcji Prawa Własności Przemysłowej przy Okręgowej Radzie Adwokackiej w Warszawie.
Pracowniczy utwór naukowy stanowi szczególną kategorię w systemie prawa autorskiego. Zgodnie z art. 14 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, autorskie prawa majątkowe do utworu naukowego pozostają przy twórcy, natomiast instytucji naukowej przysługuje jedynie pierwszeństwo publikacji. Rozwiązanie to stanowi wyjątek od ogólnej reguły, zgodnie z którą prawa majątkowe do utworu pracowniczego nabywa pracodawca. Pozornie wąska regulacja dotycząca pracowniczego utworu naukowego rodzi jednak liczne wątpliwości interpretacyjne oraz praktyczne napięcia. Dotyczą one zarówno zakresu uprawnień instytucji naukowej jako pracodawcy, jak i pozycji twórcy w procesie publikowania wyników badań, zasad rozporządzania prawami autorskimi czy obowiązków wynikających z systemu organizacji i ewaluacji nauki. Powstaje zatem pytanie, czy obowiązujące rozwiązania prawne pozostają spójne z realiami współczesnej komunikacji naukowej, w szczególności w kontekście częstego wymogu publikowania w modelu open science.

Marek Salamonowicz
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy
Typy licencji Creative Commons a dopuszczalność eksploracji tekstów i danych TDM
Profesor uczelni na Wydziale Prawa i Ekonomii Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, kierownik Katedry Prawa Cywilnego. Wykonuje zawód radcy prawnego. Redaktor naczelny czasopisma naukowego „Dogmatyka Prawa”. Laureat konkursu Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości w Warszawie na najlepszą rozprawę habilitacyjną z zakresu nauk prawnych (2019 r.) za pracę pt. „Treść i charakter prawny umów o prace badawczo-rozwojowe”. W 2012 r. ukończył na Uniwersytecie Stanforda program „TOP 500 Innovators: Science – Management – Commercialization”. W 2025 r. ukończył program Professional Education na Massachusetts Institute of Technology (MIT) w Bostonie pt. „Breakthrough Innovation: Harnessing AI + to Create Value”. Autor ok. 90 publikacji naukowych, w tym trzech monografii autorskich. Sporządził szereg ekspertyz oraz opinii prawnych na zlecenie instytucji publicznych i organizacji społecznych. Prowadzi działalność naukowo-badawczą w obszarze prawa własności intelektualnej oraz prawa cywilnego, ze szczególnym uwzględnieniem prawa umów i prawa konkurencji. Specjalizuje się w zagadnieniach prawnych transferu technologii, kontraktach w zakresie komercjalizacji wyników prac badawczo-rozwojowych, dostępie do danych badawczych oraz ochronie zewnętrznej postaci produktu.
Treść abstraktu tutaj...

Elżbieta Sobczak
Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej
Dostępność ebooków jako wyzwanie rynku wydawniczego. Współpraca z podmiotami zainteresowanymi wdrożeniem dostępności publikacji cyfrowych na polskim rynku książki naukowej
Doktor nauk humanistycznych, od 2024 roku dyrektorka Wydawnictwa Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej, a w latach 2013–2022 – Wydawnictwa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Członkini i sekretarzyni Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych. Od 2024 roku – członkini zespołu ds. dostępności przy Polskiej Izbie Książki.
Treść abstraktu tutaj...
Dorota Starzyńska
Uniwersytet Łódzki
Wykorzystanie publikacji naukowych i technicznych w biznesie – wyniki badań własnych
Doktor nauk ekonomicznych z zakresie nauk o zarządzaniu, od roku 2008 pracownik Katedry Zarządzania Finansami Przedsiębiorstwa na Uniwersytecie Łódzkim. Autorka i współautorka 67 publikacji naukowych, w tym 21 dotyczących problematyki bezpośrednich inwestycji zagranicznych w Polsce.
We'll publish an abstract soon.

Łukasz Maj
Politechnika Lubelska
Dostępne pliki PDF – warsztaty
Specjalista DTP w Wydawnictwie Politechniki Lubelskiej. Z branżą wydawniczą związany od 2007 roku. Doświadczenie zdobywał, pracując nad różnorodnymi formatami – od prasy i bogato ilustrowanych magazynów specjalistycznych, po literaturę medyczną.
Obecnie zajmuje się kompleksowym przygotowaniem publikacji naukowych – zarówno w wersji drukowanej, jak i elektronicznej. Specjalizuje się w składzie monografii i podręczników o złożonej strukturze (wzory, tabele, wykresy). W swojej pracy priorytetowo traktuje dostępność cyfrową, dbając o to, by specjalistyczna wiedza była technicznie osiągalna dla każdego użytkownika.
Treść abstraktu tutaj...

Kasper Ostrowski
Uniwersytet w Aarhus, Dania
Digital accessibility of PDF files – workshop (warsztaty w j. angielskim)
Jest redaktorem naczelnym internetowego czasopisma o otwartym dostępie „STS Encounters”. Jest również znawcą serów, przedsiębiorcą zajmującym się montażem radiowym, empirycznym grafikiem i codziennym koordynatorem Centrum Studiów STS przy Wydziale Komunikacji i Kultury Uniwersytetu w Aarhus w Danii. Posiada tytuł magistra dramaturgii i multimediów oraz doktorat z informacji i mediów Uniwersytetu w Aarhus.
Niebawem opublikujemy abstrakt

Katarzyna Pełka-Smętek
Politechnika Lubelska
Dostępne pliki PDF – warsztaty
Magister informacji naukowej i bibliotekoznawstwa (UMCS) oraz inżynier edukacji informatyczno-technicznej (Politechnika Lubelska). Kustosz w Centrum Informacji Naukowo-Technicznej Politechniki Lubelskiej, gdzie od ponad 15 lat wspiera użytkowników i użytkowniczki w dostępie do informacji naukowej i cyfrowej, łącząc perspektywę bibliotekarską, technologiczną i edukacyjną. Pracuje z informacją w wielu formach — od digitalizacji zbiorów bibliotek akademickich, przez tworzenie bibliotek cyfrowych, po edytorstwo, skład DTP i dostępność dokumentów PDF. W swojej pracy zwraca szczególną uwagę na to, aby treści cyfrowe były zrozumiałe, użyteczne i dostępne dla jak najszerszego grona odbiorców. Jest doświadczoną trenerką i popularyzatorką wiedzy. Prowadzi warsztaty dla osób w różnym wieku i z różnymi potrzebami. Obecnie koncentruje się na dostępności zasobów cyfrowych oraz odpowiedzialnym wykorzystaniu sztucznej inteligencji w bibliotekach, edukacji i pracy z informacją.
Treść abstraktu tutaj...